Eerstelijnspsychologie

Wat is een eerstelijnspsycholoog?

Een eerstelijnspsycholoog is gespecialiseerd in het herkennen, onderzoeken, behandelen en voorkomen van psychologische problemen en werkt in de eerste lijn van de ‘geestelijke gezondheidszorg’. De gezondheidszorg is dus onder te verdelen in verschillende ‘lijnen’. 

Zo is er de derde lijn, waartoe ziekenhuizen of klinieken behoren. Cliënten of patiënten kunnen hier dag èn nacht verblijven. De problemen die men in de derde lijn behandelt zijn meestal lang bestaand en zeer ernstig van aard. 

Onder de tweede lijn verstaat men instellingen die hulp verlenen aan cliënten voor één of enkele dagen of dagdelen of een sessie per week, terwijl hij/zij in elk geval wel steeds thuis de avond en nacht doorbrengt. Voorbeelden hiervan zijn GGZ-centra, deeltijdbehandeling of poliklinische hulpverlening. De hulpverlening richt zich op problemen van gemiddelde ernst. 

Tenslotte is er sprake van de eerste lijn in de gezondheidszorg. Zoals de naam al aangeeft, is een eerstelijnspsycholoog een voorbeeld van een deskundige die zich in de eerste lijn, dicht bij de cliënt in de buurt bevindt. De eerstelijnspsycholoog is, net als een huisarts, snel bereikbaar. De problemen die in de eerste lijn kunnen worden behandeld zijn meestal minder ernstig en minder lang bestaand van aard.

Kort gezegd; een eerstelijnspsycholoog:

  • werkt dicht bij u in de buurt

  • is gespecialiseerd in kortdurende behandelingen

  • werkt over het algemeen klachtgericht, dat wil zeggen dat gewerkt wordt aan de klacht waar u voor komt

  • is direct bereikbaar

  • werkt nauw samen met een aantal huisartsen in de regio

  • verwijst door naar tweede of derde lijn als de klachten te ernstig zijn voor een kortdurende behandelingsvorm in de eerste lijn

  • heeft een langdurige en uitgebreide opleiding op universitair en postdoctoraal niveau

terug naar begin

Wat doet een eerstelijnspsycholoog?

Psychodiagnostiek en behandelvoorstel 
 Met behulp van informatie, verkregen via interview en observatie, informatie van de huisarts of andere verwijzers en eventueel aangevuld met psychologische testen, zal de eerstelijnspsycholoog in overleg met u vaststellen wat er aan de hand is.

Op basis hiervan wordt beoordeeld wat de meest passende hulp zou kunnen zijn. Indien de psycholoog meent u niet de passende hulp voor uw probleem te kunnen aanbieden, zal in overleg met u bekeken worden waar die hulp wèl te verkrijgen is en wordt u vervolgens doorverwezen. Indien u bij de eerstelijnspsycholoog terecht kunt, zal deze u een passend behandelvoorstel doen.

De behandeling 
 Sommige problemen komen tot stand in relatie tot de omgeving. Dit betekent dan ook dat in die gevallen een partner, kind of zelfs het gehele gezin wordt uitgenodigd om deel te nemen aan de behandeling. Meestal echter bestaat de behandeling uit individuele gesprekken, die eens per week plaatsvinden.

Behandeling en werk 
 Soms worden cliënten doorverwezen door hun bedrijfsarts (van de ARBO-dienst) of hun werkgever. Ook kan het zijn dat u via de huisarts komt, maar dat uw problemen toch met uw werk samenhangen. Dit kan dan betekenen dat de klachten door het werk veroorzaakt worden, maar dit hoeft niet het geval te zijn. Een verwijzing door uw bedrijfsarts of werkgever kan betekenen dat zij (een deel van) de kosten van behandeling op zich willen nemen. Dit komt steeds vaker voor, omdat een werkgever belang heeft bij snelle terugkeer van u op uw werk, en daar dus ook wel wat voor over heeft. Zie voor meer informatie onder Vergoedingen.

Behandeling van kinderen
Ook in geval van psychische problemen bij kinderen is het mogelijk de psychologenpraktijk in te schakelen. Ook in dit geval wordt over het algemeen kortdurend en klachtgericht gewerkt. In de meeste gevallen zal de behandeling bestaan uit contacten met zowel het kind of de jeugdige als met de ouder(s)/opvoeder(s). Afhankelijk van de leeftijd van het kind en de problematiek zal gebruik gemaakt worden van verschillende methoden en technieken, zoals speltherapie, mediatietherapie (hulp aan het kind via hulp aan de ouders) en gezinstherapie. Ook is een combinatie van verschillende behandelmethoden mogelijk. 

terug naar begin

Welke klachten behandelt een eerstelijnspsycholoog?

Bij volwassenen:

Depressies: 
Somber gevoel, 't niet meer zien zitten, moedeloosheid, lusteloosheid, slaapstoornissen, geen eetlust, geen interesse meer in dingen die eerder wel leuk waren.

Angsten en fobieën: 
 Faalangst, examenvrees, angst om met (bepaalde) mensen om te gaan, trilangst, bloosangst, transpiratie-angst, pleinvrees, smetvrees, bang zijn voor spinnen, bang zijn om dood te gaan, bang zijn om een ernstige ziekte te hebben, algemene angsten.

Spanningsklachten: 
 Niet tot rust kunnen komen, niet kunnen ontspannen, hoofdpijnen, maagpijnen, schouder- en nekpijnen (allen zonder lichamelijke oorzaak: consulteer eerst uw huisarts!), hyperventilatie. 

Chronische somatische klachten
Hoofdpijnen (migraine, clusterhoofdpijnen), maagpijnen, schouder- en nekpijnen, diabetes, dermatologische klachten, chronische vermoeidheid, reumatische aandoeningen

Omgangsproblemen: 
 Assertiviteitsproblemen, verlegenheid, bang zijn in een groep.

Relatie en gezinsproblemen: 
 Zich steeds herhalende ruzies met de partner, onbegrip tussen partners, problemen met seksualiteit, scheidingsproblemen, geen relatie durven aangaan.

Problemen op het werk: 
 ‘Burn-out’, problemen met uw taakuitvoering, problemen in de relatie met uw baas of collega’s, problemen met werkdruk en -stress. 

Identiteitsproblemen: 
 Onzekerheid over uzelf, ontevreden zijn over uzelf en/of uw uiterlijk, problemen met eten (te veel - te weinig eten, eetbuien, braken, laxeren etc.).

Traumaverwerking:
Problemen met verwerking na overweldigende gebeurtenissen (bijvoorbeeld na geweldsmisdrijven): onrust en spanning, woedeaanvallen, nachtmerries.

 

terug naar begin

Bij kinderen:

Gedragsproblemen 
Niet luisteren, agressie, veel ruzie maken, erg druk of juist erg rustig gedrag, impulsiviteit, contact met anderen verloopt niet goed

Opvoedingsproblemen 
Problemen tussen ouders en kind, problemen tussen ouders onderling betreffende de opvoeding, communicatieproblemen, ruzie

Schoolproblemen 
Gedragsproblemen op school, ongehoorzaam, onder niveau presteren, geen aansluiting vinden bij leeftijdgenootjes, pesten of gepest worden, faalangst, niet naar school durven

Angst 
Faalangst, sociale angst, bang voor dieren, bang voor ziekte of dood, bang na een bijzondere gebeurtenis

Depressie 
Somberheid, geen interesse in dingen die eerder wel leuk waren, slecht slapen, geen eetlust, het niet meer zien zitten 

Sociale problemen 
Weinig of geen contact met leeftijdgenootjes, bang zijn in een groep, verlegenheid

Intelligentieonderzoek en/of persoonlijkheidsonderzoek 
Wanneer u uw kind zou willen laten testen met betrekking tot intelligentie en/of persoonlijkheid is dit mogelijk. 

Uiteraard is deze lijst niet volledig, dat zou ook niet kunnen. Heeft u twijfels of u geholpen kunt worden door de psycholoog, dan kunt u dat met ons of met uw huisarts bespreken. Mocht na een eerste gesprek blijken dat u, uw kind of uw gezin beter elders geholpen kan worden, zullen wij u helpen hiervoor de juiste plek te vinden. Wij zijn  goed op de hoogte van de mogelijkheden die er verder op hulpverleningsgebied zijn.

terug naar begin